การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย(กฟผ.) แม่เมาะ ร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (บพท.) มหาวิทยาลัยเชียงใหม่(มช.) และสภาอุตสาหกรรมจังหวัดลำปาง แถลงข่าวความร่วมมือการขยายผลโครงการวิจัยฯ สู่ความร่วมมือโมเดลต้นแบบการบริหารจัดการชีวมวลจากวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรด้วยกระบวนการเทคโนโลยีแบบเปิดเพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน เตรียมนำร่องในพื้นที่ ต.จางเหนือ อ.แม่เมาะ จ.ลำปาง
เมื่อวันที่ 31 สิงหาคม 2568 ณ โรงแรมเวียงลคอร จังหวัดลำปาง กฟผ.แม่เมาะ ร่วมกับทีมวิจัยนำโดยมหาวิทยาลัยเชียงใหม่(มช.) สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (บพท.) และสภาอุตสาหกรรมจังหวัดลำปางจัดประชุมเสวนาทางวิชาการโดยมีผู้แทนภาครัฐและเอกชน ร่วมแลกเปลี่ยนความรู้ โดยทีมวิจัยได้แถลงผลการศึกษา “โครงการพัฒนานวัตกรรมเพื่อการจัดการชีวมวลข้าวโพดอย่างมีประสิทธิภาพเพื่อลดปัญหามลพิษหมอกควันไฟป่าและยกระดับเศรษฐกิจฐานรากอย่างยั่งยืน” พร้อมกันนี้ได้จัดแถลงข่าวความร่วมมือ“การขยายผลโครงการวิจัยฯ สู่ความร่วมมือโมเดลต้นแบบการบริหารจัดการชีวมวลจากวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร ด้วยกระบวนการเทคโนโลยีแบบเปิด เพื่อการพัฒนาทางเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน ในพื้นที่นำร่องอำเภอ แม่เมาะ จังหวัดลำปาง”
รศ.ดร.ภารวี มณีจักร หัวหน้าโครงการวิจัยฯ คณะเศรษฐศาสตร มช.
กล่าวว่า โครงการดังกล่าวเป็นการร่วมมือกันระหว่าง มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และ กฟผ. รวมถึงหน่วยงานอื่นๆ เพื่อแก้ไขปัญหามลพิษทางอากาศ PM 2.5 ที่เกิดจากการเผาซังข้าวโพดหลังการเก็บเกี่ยว โดยมหาวิทยาลัยเชียงใหม่มีบทบาทหลักในการให้องค์ความรู้และเทคโนโลยี เกี่ยวกับการจัดการชีวมวลอย่างยั่งยืน ขณะที่ กฟผ. ให้การ สนับสนุนด้านการลงทุน เพื่อนำความรู้ดังกล่าวไปปฏิบัติจริง ซึ่งจะช่วยลดการเผา ต้นและใบข้าวโพด อันเป็นสาเหตุของฝุ่นละออง PM 2.5 ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
รศ.ดร.ปุ่น เที่ยงบูรณธรรม รองผู้อำนวยการหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท)
กล่าวว่า โครงการนี้มีเป้าหมายเพื่อสร้างเศรษฐกิจใหม่ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม โดยการแก้ปัญหาการเผาซังข้าวโพดซึ่งเป็นสาเหตุหลักของฝุ่น PM 2.5 ซึ่งโครงการนี้เริ่มจากแนวคิดในการสร้าง Bio – based Industry หรืออุตสาหกรรมฐานชีวภาพ ที่จะเปลี่ยนเศษซากทางการเกษตรให้เป็นอาชีพใหม่และรายได้สำหรับคนในพื้นที่ โดยมี กฟผ. ร่วมสนับสนุน มีงานวิจัยที่ช่วยกำหนดราคาซื้อขายที่เหมาะสม และนำเทคโนโลยีที่เคยกระจัดกระจายมารวมกันเพื่อทำให้ชาวบ้านเข้าถึงได้ง่ายขึ้น โดยเป้าหมายหลักคือการสร้างความร่วมมือที่ยั่งยืนระหว่าง 4 ภาคส่วน คือ กฟผ. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ภาคเอกชน และชุมชน เพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างเป็นรูปธรรมในระยะยาว
นายศีลวันต์ โสฬสลิขิต หัวหน้าหน่วยวางแผนและบริหาร โครงการแม่เมาะเมืองน่าอยู่
กฟผ.แม่เมาะ เล็งเห็นปัญหา PM 2.5 ในพื้นที่ภาคเหนือ จึงต้องการนำแนวทางเศรษฐศาสตร์มาแก้ปัญหาดังกล่าว โดยร่วมกับ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ศึกษาความเป็นไปได้ในการนำเศษซากข้าวโพดมาใช้เป็นเชื้อเพลิงในโรงไฟฟ้าแม่เมาะ ซึ่งผลการศึกษาเบื้องต้นพบว่าสามารถทำได้ โครงการจึงได้กำหนดให้ ตำบลจางเหนือ เป็นพื้นที่นำร่อง โดยจะเริ่มดำเนินการในช่วงปลายปีนี้เพื่อให้ทันช่วงฤดูเก็บเกี่ยวข้าวโพด มีเป้าหมายหลักในการสร้างวิสาหกิจชุมชน เพื่อให้ชาวบ้านจัดการและจำหน่ายชีวมวลตามกลไกราคาที่เหมาะสม โดยอาจใช้วิธีให้ชาวบ้านตัดขายเอง หรือใช้เครื่องจักรเข้าไปช่วย ซึ่งความสำเร็จในพื้นที่นำร่องนี้จะเป็นต้นแบบเพื่อขยายผลต่อไปในอนาคต โดยมองว่าในอนาคตอาจมีภาคเอกชนอื่นเข้ามาเป็นผู้ซื้อเพิ่มเติม
โครงการจัดการชีวมวลข้าวโพดฯ แบ่งออกเป็น 2 ระยะหลัก โดยระยะที่ 1 เป็นการศึกษาและออกแบบโมเดลด้วยงบประมาณ 3 ล้านบาทในพื้นที่ 8 จังหวัดภาคเหนือ เพื่อค้นหาราคาที่เหมาะสมและแนวทางจัดการขนส่ง ส่วนระยะที่ 2 เตรียมการและนำร่องในพื้นที่ ต.จางเหนือ อ.แม่เมาะ จ.ลำปาง โดยใช้งบประมาณ 3 – 4 ล้านบาทสำหรับเครื่องจักร 1 ชุดเพื่อจัดการชีวมวลในพื้นที่ 500 – 2,000 ไร่ โดยเป้าหมายเร่งด่วนที่จะเห็นความคืบหน้าและเริ่มดำเนินการภายใน 3 เดือน เพื่อให้ทันกับช่วงเวลาเก็บเกี่ยวข้าวโพดเดือนกันยายน – ตุลาคมนี้