โครงการพัฒนาระบบการสำรวจและบริหารจัดการพื้นที่เสี่ยงภัย น้ำท่วมและภัยแล้ง บนพื้นฐานของเทคโนโลยีสารสนเทศและการจัดการขั้นสูงในพื้นที่ลุ่มน้ำแม่จาง จังหวัดลำปาง

วัตถุประสงค์

1.พัฒนาระบบสารสนเทศการตรวจประเมินและวางแผนปรับปรุงเพิ่มประสิทธิภาพฝายในพื้นที่ลุ่มน้ำแม่จาง โดยใช้ความรู้ในทางวิชาการร่วมกับองค์ความรู้ของชุมชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งฝายที่มีอยู่จำนวนมากที่ก่อสร้างและอยู่ในการดูแลขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
2.พัฒนาระบบข้อมูลสารสนเทศของสิ่งกีดขวางทางน้ำในลำน้ำคูคลองและถนนที่มีปัญหาการกีดขวางทางน้ำในพื้นที่ลุ่มน้ำแม่จาง พร้อมข้อเสนอแนะวิธีการแก้ไขปัญหาการ กีดขวางทางน้ำในแต่ละแห่งจากผู้เชี่ยวชาญ

รายละเอียดโครงการ

โครงการพัฒนาระบบการสํารวจและบริหารจัดการพื้นที่เสี่ยงภัยน้ําท่วมและภัยแล้งบนพื้นฐานของ เทคโนโลยีสารสนเทศและการจัดการขั้นสูงในพื้นที่ลุ่มน้ําแม่จางจังหวัดลําปางมีวัตถุประสงคเ์พื่อพัฒนาระบบ สารสนเทศการตรวจประเมินและวางแผนปรับปรุงเพิ่มประสิทธิภาพฝายในพื้นที่ลุ่มน้ําแม่จาง โดยใช้ความรู้ ในทางวิชาการร่วมกับองค์ความรู้ของชุมชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งฝายที่มีอยู่จํานวนมากที่ก่อสร้างและอยู่ในการ ดูแลขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และพัฒนาระบบข้อมูลสารสนเทศของสิ่งกีดขวางทางน้ําในลําน้ําคูคลอง และถนนที่มีปัญหาการกีดขวางทางน้ำในพื้นที่ลุ่มน้ําแม่จาง พร้อมข้อเสนอแนะวิธีการแก้ไขปัญหาการกีดขวางทางน้ําในแต่ละแห่งจากผู้เชี่ยวชาญ จึงมีการดําเนินกิจกรรมหลัก 2 กิจกรรมในพื้นที่ลุ่มน้ําแม่จาง ได้แก่
1) กิจกรรมการพัฒนาระบบสารสนเทศการตรวจประเมินและวางแผนปรับปรุงเพิ่มประสิทธิภาพฝาย ในพื้นที่ลุ่มน้ําแม่จาง พร้อมแนวทางการแก้ไขปัญหาที่เหมาะสมถูกต้องตามหลักวิชาการ มีการรวบรวมตําแหน่งของฝายทุกแห่งที่มีปัญหาและแนวทางวิธีการปรับปรุงเพิ่มประสิทธิภาพหรือปรับเปลี่ยนรูปแบบในแต่ละแห่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งฝายที่มีอยู่จํานวนมากที่ก่อสร้างและอยู่ในการดูแลขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และชุมชน จากการเก็บข้อมูลประเมินสภาพฝายในพื้นที่ลุ่มน้ําแม่จาง จํานวน 17 ตําบล มีฝายในการสํารวจ จํานวน 334 ฝาย จํานวนตําแหน่งฝายที่อยู่ในขอบเขตพื้นที่ลุ่มน้ําแม่จาง จํานวน 310 ฝายและนอกขอบเขต จํานวน 24 ฝาย พร้อมกับการประเมินสภาพฝายใน 3 ระดับ คือ ระดับที่ 1 (ดี) หมายถึง ฝายใช้งานได้ ระดับ ที่ 2 (ปานกลาง) หมายถึง ควรซ่อมแซมปรับปรุง และระดับที่ 3 (ทรุดโทรม) หมายถึง ควรรื้อถอน/ก่อสร้าง ใหม่ โดยพบว่าในพื้นที่ลุ่มน้ําแม่จาง มีฝายที่ได้รับการประเมินให้อยู่ในระดับที่ 3 ทรุดโทรม จํานวน 51 แห่ง โดยนําเสนอข้อมูลการตรวจประเมินสภาพฝายในทุกตําแหน่งผ่านเว็บไซต์ของโครงการเพื่อให้ประชาชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถเข้าถึงข้อมูลได้ผ่าน https://watercenter.scmc.cmu.ac.th/weir/jang_basin
2) กิจกรรมการพัฒนาระบบข้อมูลสารสนเทศของสิ่งกีดขวางทางน้ําในลําน้ําคูคลองและถนนที่มี ปัญหาการกีดขวางทางน้ําในพื้นที่ลุ่มน้ําแม่จาง พร้อมข้อเสนอแนะวิธีการแก้ไขปัญหาการกีดขวางทางน้ําในแต่ละแห่งจากผู้เชี่ยวชาญ ในพื้นที่ลุ่มน้ําแม่จาง จํานวน 17 ตําบล พบตําแหน่งการกีดขวางทางน้ําจํานวน 42 แห่ง ในพื้นที่อําเภอแม่เมาะจํานวน 18 แห่ง และในอําเภอแม่ทะ จํานวน 24 แห่ง สาเหตุของการกีดขวางทาง น้ําในพื้นที่ลุ่มน้ําแม่จางแบ่งเป็น 2 ด้าน คือ การกีดขวางทางน้ําที่เกิดจากธรรมชาติและเกิดจากมนุษย์ การกีด ขวางทางน้ําที่เกิดจากธรรมชาติ คิดเป็นร้อยละ 22.8 และการกีดขวางทางน้ําที่เกิดจากมนุษย์ คิดเป็นร้อยละ 77.2 โดยแบ่งระดับความเสี่ยงจากการกีดขวางทางน้ําเป็น 3 ระดับ คือ ระดับความเสี่ยงน้อย ปานกลาง มาก พบว่ามีตําแหน่งการกีดขวางทางน้ําในระดับที่มีความเสี่ยงมากจํานวน 5 แห่ง อยู่ในพื้นที่อําเภอแม่ทะ โดย นําเสนอรายละเอียดและแสดงผลข้อมูลการสํารวจสิ่งกีดขวางทางน้ําในทุกตําแหน่งผ่านทางเว็บไซต์ที่ได้ พัฒนาขึ้นสําหรับโครงการนี้ได้ทาง https://watercenter.scmc.cmu.ac.th/blockage/jang_basin
ผลผลิตของโครงการที่ได้รับ คือ ในพื้นที่ลุ่มน้ําแม่จางมีระบบฐานข้อมูลสารสนเทศการตรวจประเมิน และวางแผนปรับปรุงเพิ่มประสิทธิภาพฝายพร้อมแนวทางและวิธีการแก้ไขปัญหา เพื่อเตรียมความพร้อมรับมือภัยแล้งและน้ําท่วมที่ได้พัฒนาออกแบบการแสดงผลข้อมูลตําแหน่งและสภาพฝายผ่านทางเว็บไซต์ มีฐานข้อมูล และแนวคิดสําหรับวิธีการแก้ไขปัญหาเพื่อปรับปรุงฝาย เพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องนําไปใช้วางแผนและออกแบบรายละเอียดในการแก้ปัญหาที่เหมาะสมได้ และในพื้นที่ลุ่มน้ําแม่จางมีระบบสารสนเทศฐานข้อมูล ของสิ่งกีดขวางทางน้ําในลําน้ําคูคลองและถนนที่มีปัญหาการกีดขวางทางน้ําพร้อมวิธีการแก้ไขปัญหาการกีด ขวางทางน้ําในแต่ละแห่ง ผลผลิตที่ได้จะใช้เป็นข้อมูลสําคัญในกําหนดรูปแบบของการวางแผน การจัดหางบประมาณ และลงมือปฏิบัติการแก้ไขปัญหาต่อไปโดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและชุมชน นอกจากนี้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องยังสามารถนําผลผลิตไปใช้วางแผนให้การสนับสนุนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต่างๆ ในการปรับปรุงและซ่อมแซมฝายให้สามารถยกระดับผันน้ําเข้าคลองหรือเหมืองส่งน้ําไปใช้ในฤดู การเพาะปลูก และสามารถเก็บกักน้ําไว้ใช้ในฤดูแล้ง เพื่อบรรเทาปัญหาภัยแล้งและน้ําท่วม นอกจากนี้น้ําที่เก็บกักหน้าฝายจะเป็นแหล่งเติมน้ําให้กับช้ันน้ําใต้ดินในพื้นที่ได้เป็นอย่างดี และได้รับแนวทางการแก้ไขปัญหาการกีดขวางทางน้ําในพื้นที่ให้มีประสิทธิภาพเพื่อสร้างประโยชน์ต่อประชาชนในพื้นที่ได้อย่างเป็นรูปธรรม

สถานะโครงการ

: ดำเนินการแล้วเสร็จ